Ixo eta entzun!... Mailoak, baserriak, iturriak, zuhaitzak... hitz egiten ari zaizkigu.
Irteera honetan bisitatuko duzun inguruneak hamaika kontu eta istorio dauka zuri kontatzeko eta alde batera zein bestera begiratu besterik ez duzu horretaz jabetzeko.
Iztator auzoko bidegurutze honetan egiten die harrera kristau herriak urtero goiko mendietatik jaisten diren jentilei (“JENTILEN ETORRERA” ikuskizuna). Harrobi gaineko mailo horretatik, JENTILBARATZA aldetik, datoz herri siniskerak, gure arbaso jentilon bizitoki eta hilerri izandako horretatik; geroago, Erdi Aroan, Jentilbaratza Gipuzkoaren eta Nafarroaren arteko borroken lekuko isila izango da eta bi bandoen esku egon zen GAZTELU zenaren kokagunea, JOXEMIEL BARANDIARANEK baieztatu ahal izan zuenez. Gaur egun ere, oso estimatuak dira mailo hau eta bere inguruko beste batzu ESKALADA egiteko.


ERREMEDION, XVII. mendez geroztik bazen bertan Amabirjiñari eskeinitako baseliza; Joan zen gizaldiaren amaieran, bertako ura azaleko gaitzek sendatzeko mesedegarria zela ikusirik bainuetxea eraiki zuten.
Bidean pagadi zaharretatik zehar zoazela TXONDORZELAI ugarirekin egingo duzu topo, garai bateko ikazkinen lanaren salatari. Eta AGAUZtik nahiz LEIZADIko gainetik Aralar, Lareo, Putterri, Beriain, Aizkorri... zure begien gozagarri! Leizadi inguruan kokatzen du era berean tradizioak azken jentilak desagertu zireneko gertakizuna: “KIXMI” jaio zenekoa. Horien inguruko mito eta kondaira ugari da Ataunen: SAMARTINTXIKI, BASAJAUN, TORTO, ...

Luzera: 14,2 Km. Iraupena: 5 Ordu.